Halka arz, sağladığı fırsatlar nedeniyle gerek borsaya ilk defa giriş yapan gerekse ileri seviye bilgi birikimine sahip yatırımcıların ilgi gösterdikleri bir süreç niteliği taşıyor. Finansal tüm aktivitelerde olduğu gibi halka arzın detaylarını bilmek, özellikle başlangıç seviyesindeki yatırımcılar açısından kritik öneme sahip. Hazırladığımız içerikteki bilgilerle halka arz süreciyle ilgili bilinmesi gereken temel detayları öğrenebilirsin.

Halka Arz Nedir?

Halka arz, en yaygın bilinen şekliyle bir şirketin hisse senetlerinin ilk kez kamuya açık şekilde satışa sunulması sürecidir. İşlem, bazı durumlarda şirkete ait diğer menkul kıymetler için de gerçekleştirilebiliyor. Halka arz süreci, şirketin sermaye piyasalarından fon sağlamasını ve halka açık ticari organizasyon statüsü kazanmasını sağlıyor. Toplanan fon, şirketin borcunu azaltması, yeni projeler başlatması veya operasyonlarını genişletmesi amacıyla kullanılıyor.

Halka arzın gerçekleştirilmesindeki diğer amaçlar şunlardır:

Halka açık bir şirket haline gelmek, daha şeffaf ve düzenli organizasyonel yapıya geçişi mümkün kılıyor.

Şirket sahipleri ve kuruluş aşamasında maddi destekte bulunan yatırımcılar, hisselerini bu süreç sayesinde nakde dönüştürebiliyor.

Halka arz süreci sayesinde şirket itibarını artırabilir ve marka bilinirliğini genişletebiliyor.

Halka Arz Nasıl Yapılır?

Halka arz sürecinin adımları şu şekilde sıralanabilir:

Karar Alınması: Yönetim kurulu; şirketin büyüme hedefleri, finansal ihtiyaçları ve yatırım planlarını göz önünde bulundurarak halka arz sürecinin başlamasına yönelik karar alıyor. Karar alınırken arz edilecek hisse oranı ve süreçten elde edilecek fonun nasıl kullanılacağı belirleniyor.

Danışman Seçimi: Sürecin sağlıklı ve yasalara uygun işleyebilmesi için aracı kurum veya yatırım bankası ile anlaşma yapılıyor. Danışman statüsündeki kurum, sürecin planlanması konusunda rehber görevi üstleniyor. Bu kapsamda finansal analiz, fiyat belirleme, düzenleyici kurumlarla iletişim ihtiyaçları danışman kurum tarafından karşılanıyor.

Değerleme ve Fiyatın Belirlenmesi: Bu aşamada herhangi bir değerin belirlenebilmesi için şirketin finansal performansına, sektör durumuna, piyasa koşullarına odaklanılıyor. Değer belirlemede fiyat aralığı veya sabit fiyat yöntemi kullanılıyor.

İzahnamenin Hazırlanması: Şirketin finansal durumu ve geçmişi, arz edilecek hisse oranı, arz fiyatı/fiyat aralığı gibi bilgilerin bulunduğu izahname hazırlanıyor. Söz konusu belge tamamlandığında, düzenleyici kuruma sunuluyor.

SPK ve Borsa İstanbul Onayı: İzahname ve diğer belgeler, incelenmeleri için SPK’ya teslim ediliyor. SPK onayı sonrasında ise şirket hisselerinin borsada işlem görmesi için başvuru gerçekleştiriliyor. Bu işlem için müracaat edilecek kurum, Borsa İstanbul’dur.

Talep Toplama Süreci: Borsa İstanbul’un da onayının ardından halka arz için belirlenen tarihlerde yatırımcılardan hisse alımına dair talepler toplanıyor. Talep toplama aşamasında oransal veya eşit dağıtım yöntemlerinden biri kullanılıyor. Oransal dağıtımda yatırımcılar, talep ettikleri oranda hisse alıyor. Diğer yöntemde ise tüm yatırımcılara aynı oranda hisse tahsisi yapılıyor.

Hisse Tahsisi ve Dağıtımı: Belirli tarihleri kapsayan talep toplama süresinin bitiminde hisseler, hak sahibi yatırımcılara dağıtılıyor. Bu aşamada her yatırımcıya, tahsis edilen hisse miktarı ve ödediği tutar bildiriliyor. Fazla bakiye varsa, iadesi yapılıyor.

Halka arz sürecini sonlanmasıyla birlikte şirket hisseleri Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlıyor. Sürecin bu aşamasında şirketin yatırımcılara yönelik şeffaflık ve düzenleyicilere karşı sorumluluk yükümlü hale geliyor. Söz konusu yükümlülükler kapsamında finansal tabloların düzenli açıklanması gerekiyor. Ayrıca genel kurul toplantıları yapılarak yatırımcılarla sürekli iletişim halinde kalınıyor.

Halka Arz Türleri Nelerdir?

Halka arz süreci, genel olarak 3 farklı şekilde yürütülüyor. Bunlar:

İlk Halka Arz: Bir şirketin ilk defa halka açıldığı ve genel yatırımcılara hisse sunumu yaptığı süreçtir. Sermaye toplama, ilk halka arzın temel amacını oluşturuyor. Süreç, şirketin bilinirliğinin ve itibarının artması gibi kazanımları beraberinde getiriyor.

İkincil Halka Arz: Daha önce halka açılmış bir şirket, bu yöntem aracılığıyla ek hisselerini yatırımcılarına sunuyor. İkincil halka arzın yapılma amacı, ilave sermaye kazanımıdır.  Finansal ihtiyaçların karşılanmasına yönelik bu yöntemde, hisse senedi fiyatı arzdan eklenebiliyor.

Talep Toplama Yöntemiyle Halka Arz: Bu yöntemde, yatırımcılar belirli süreyle sınırlı olacak şekilde hisse senedi talebinde bulunuyor. Hakla arzın bu türü, arz-talep dengesine göre hisse fiyatının belirlenmesini mümkün kılıyor.

Halka Arz ile Hisse Almak Karlı mı?

Halka arz nasıl kazandırır sorusuna aşağıda sıralanan yanıtları vermek mümkün.

• Halka arza katılan bir yatırımcı, indirimli fiyat avantajından faydalanabiliyor. Haliyle daha düşük maliyetle hisse alım fırsatı ortaya çıkıyor. Şirketin süreç sonrasındaki performansının iyi olması halinde indirimli fiyattan alınan hisselerin getiri oranı tatmin edici seviyeye yükselebiliyor.
• Halka arzla hisse sunumu yapan şirketlere erken dönemde yatırım yapmak, uygun fiyatla portföy çeşitlendirme avantajını da beraberinde getiriyor. Farklı sektörlerdeki şirketlere yatırım sayesinde portföy riski dağıtılabiliyor.
• Halka arzdan alınan hisseler, borsada işlem görmeye başladıktan sonra da yüksek oranda talep görebiliyor. Bu sayede yatırımcılar hisseleri kolayca alıp satarak likidite avantajı yakalayabiliyor.
• Şirketler, halka arzın ardından daha şeffaf ve büyüme odaklı hale geliyor. Yatırımcılar, iyi yönetilen bir şirkete erken dönemde yatırım yaparak uzun vadede yüksek getiri elde edebiliyor

Halka Arza Nasıl Girilir?

Halka arza yatırımcı olarak katılım süreci, bir yatırım hesabı açılarak başlanıyor. Ardından hisse arzı yapacak şirketlerin duyuruları takibe alınıyor. Belirtilen tarihte yatırım hesabı aracılığıyla talep girişi oluşturuluyor. Talep girişi, hisse sayısı veya tutar olarak yapılıyor. Talep toplama süreci tamamlandığında, hisseler hak ediş oranına göre yatırımcılara dağıtılıyor. Böylece halka arz edilen hisse, portföye dahil oluyor.